आज बुद्ध जन्मजयन्ती

१८ बैशाख, काठमाडौँ । विश्व शान्तिका प्रतीक तथा भगवान् विष्णुका नवौँ अवतारका रूपमा पुजिने सिद्धार्थ गौतमको २५७०औँ जन्मजयन्ती आज देशभर श्रद्धापूर्वक मनाइँदै छ। प्रत्येक वर्ष वैशाख शुक्ल पूर्णिमाका दिन पर्ने यो पावन तिथिमा बुद्धको जन्म, ज्ञान प्राप्ति र महापरिनिर्वाण संयोग परेकाले यस दिनको विशेष महत्त्व छ। आजको दिन बुद्धका कालजयी सन्देश ‘अहिंसा नै शान्ति र मैत्रीको आधारशिला हो’ लाई आत्मसात गर्दै विश्वभरका बौद्ध धर्मावलम्बीले बुद्धप्रति भावपूर्ण श्रद्धा अर्पण गरिरहेका छन्।

इसापूर्व ५६३ मा रुपन्देहीको लुम्बिनी उद्यानमा राजा शुद्धोधन र माता मायादेवीको कोखबाट जन्मिएका सिद्धार्थ गौतमले २९ वर्षको उमेरमा मानवीय दुःखको अन्त गर्ने संकल्पका साथ दरबार त्यागेका थिए। त्यही त्याग र तपस्याको फलस्वरूप उनले बुद्धत्व प्राप्त गरे। आजको दिन लुम्बिनी, स्वयम्भू, बौद्ध र नमोबुद्धलगायतका पवित्र स्थलहरूमा लामा एवं बौद्ध धर्मगुरुहरूद्वारा विशेष पूजापाठ, प्रवचन र परम्परागत विधिपूर्वक बुद्ध जयन्ती मनाइँदै छ।

राजकुमारका रूपमा जन्म लिएर पनि मानिसले भोग्नुपर्ने जन्म, मृत्यु, जरा र व्याधिको चक्रलाई नजिकबाट नियालेका बुद्धले शान्ति र निर्वाणको मार्ग देखाए। आजको दिन उनले दिएको ‘मध्यम मार्ग’ र ‘अष्टाङ्गिक मार्ग’ को शिक्षालाई मनन गर्ने दिनका रूपमा समेत लिइन्छ। बुद्धका शिक्षाहरू केवल धार्मिक विश्वास मात्र नभई आजको द्वन्द्वग्रस्त विश्वमा मानवीय एकता र सहअस्तित्वका लागि अनिवार्य आवश्यकता बनेका छन्।

नेपालको भूमिमा जन्मिएका बुद्ध विश्वकै लागि शान्तिको पर्याय हुनु हाम्रा लागि ठुलो गौरवको विषय हो। आजको अवसरमा चैत्य, गुम्बा र विहारहरूमा दीप प्रज्वलन, शान्ति पदयात्रा र बुद्धको जीवनीमा आधारित विविध कार्यक्रमहरूको आयोजना गरिएको छ। बुद्ध जयन्तीले विविधतामा एकता र सबै प्राणीप्रति दयाभाव राख्ने बुद्धको सन्देशलाई पुनः स्मरण गराएको छ।

बुद्धको २५७०औँ जयन्तीका अवसरमा आज देशका मुख्य बुद्ध विहारहरूमा भक्तजनहरूको घुइँचो लागेको छ। हिंसा, घृणा र द्वन्द्वबाट टाढा रही मैत्रीभावले मात्र विश्वमा दिगो शान्ति स्थापना गर्न सकिन्छ भन्ने बुद्धको दर्शनलाई आजको बदलिँदो परिस्थितिमा थप सान्दर्भिक मानिएको छ।