बाढीले बगाएको गैँडा सुस्ता पुग्यो, उद्धार गरी चितवन ल्याउने तयारी

वलपरासी (बर्दघाट–सुस्ता पश्चिम) — चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा मध्यवर्ती क्षेत्रबाट नारायणी नदीको बाढीले बगाएको करिब पाँच वर्षको एउटा गैँडा नवलपरासी (बर्दघाट–सुस्ता पश्चिम) को सुस्ता गाउँपालिका–४ पुगेको छ।

स्थानीयले सोमबार बिहान गैँडा देखेपछि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जलाई खबर गरेका थिए। जानकारी प्राप्त भएपछि निकुञ्जले गैँडाको अवस्था र स्थानबारे निगरानी तथा रेकी सुरु गरेको छ।

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका सूचना अधिकारी अविनास थापामगरले बाढीले बगाएर गैँडा सुस्ता पुगेको जानकारी प्राप्त भएपछि टोली परिचालन गरी निगरानी भइरहेको बताए।

“गैँडाको रेकी भइरहेको छ। उद्धार गरेर हामी ल्याउने तयारीमा छौँ,” उनले भने।

निकुञ्जका अनुसार गैँडालाई उद्धार गरी चितवन ल्याउन आवश्यक तयारी भइरहेको छ। सुस्ता पुग्न भारतीय भूभागको बाटो प्रयोग गर्नुपर्ने भएकाले उद्धार कार्यमा भारतीय पक्षसँग समेत समन्वय तथा सहजीकरण भइरहेको छ।

उद्धारका क्रममा गैँडालाई डार्ट गरेर बेहोस बनाई सुरक्षित रूपमा डुङ्गाबाट वा भारतीय बाटो हुँदै चितवन ल्याउने विकल्पमा काम भइरहेको निकुञ्जले जनाएको छ।

शनिबार र आइतबार नारायणी नदीमा आएको ठूलो बाढीका कारण नदी तटीय क्षेत्रमा रहेका केही वन्यजन्तु बाढीमा बगेका हुन्। यसपटक बाढीको बहाव निकै ठूलो रहेकाले केही गैँडा भारतसम्मै पुगेको हुनसक्ने अनुमान निकुञ्जको छ।

यसअघि विसं २०७४ साउन २८ गते राप्ती र नारायणी नदीमा आएको ठूलो बाढीका क्रममा पनि धेरै गैँडा बगेर सुस्ता हुँदै भारतीय भूमिमा पुगेका थिए। तत्कालीन चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत डा. रामचन्द्र कँडेलका अनुसार त्यतिबेला भारतीय भूमिमा पुगेका १२ वटा गैँडालाई उद्धार गरी नेपाल ल्याइएको थियो।

भारतको वाल्मीकि टाइगर रिजर्भका अधिकारीहरूसँगको पुरानो समन्वय र चिनजानका कारण यसपटक पनि गैँडा उद्धारका लागि भारतीय पक्षबाट सहजीकरण भइरहेको डा. कँडेलले बताए।

यस वर्षको बाढीमा राप्ती नदीको मेघौली, खैरहनीलगायत क्षेत्रमा बगेका केही गैँडा भने आफैँ नदीबाट सुरक्षित रूपमा बाहिर निस्किएका छन्।

बाढीमा परेको एउटा मृगलाई समेत भरतपुर महानगरपालिका–१७, शिसुवारबाट उद्धार गरिएको निकुञ्जले जनाएको छ।

पछिल्लो गणनाअनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा ६९४ वटा गैँडा रहेका छन्। बाढीका कारण वन्यजन्तु प्रभावित भएपछि निकुञ्जले नदी तटीय क्षेत्र तथा जोखिमयुक्त स्थानमा रहेका वन्यजन्तुको अवस्थाबारे निगरानी बढाएको जनाएको छ।