सम्पत्ति र सत्ता हुँदाहुँदै पनि लोभले गुम्यो इज्जत र प्रतिष्ठा

बिरगंज, पर्सा, २५ असोज 

परिभाषा : पद, प्रतिष्ठा र सम्पत्तिभन्दा ठूलो सन्तोष; लोभले गुम्न सक्छ जीवनभरको कमाइ

काठमाडौं। मानिसले जीवनभर मेहनत गरेर पद, प्रतिष्ठा, सम्पत्ति र सामाजिक सम्मान कमाउँछ। तर जीवनको उत्तरार्द्धमा पनि सन्तोष मान्न नसक्ने र थप शक्ति तथा सम्पत्तिको लालसामा लागिरहने प्रवृत्तिले जीवनभर आर्जन गरेको प्रतिष्ठासमेत गुम्न सक्ने देखिन्छ। नेपाली राजनीतिक तथा प्रशासनिक वृत्तका केही चर्चित पात्रसँग जोडिएका पछिल्ला विवादले यही विषयमा गम्भीर प्रश्न उठाएका छन्।

पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नेपाली कांग्रेसका पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा, पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरा र सशस्त्र प्रहरी बलका पूर्व एआईजी वंशीधर दाहालसँग जोडिएका घटनालाई लिएर सार्वजनिक वृत्तमा विभिन्न बहस भइरहेका छन्। यी प्रसङ्गले पद र शक्ति हासिल गर्नु मात्रै पर्याप्त नहुने, त्यसलाई जिम्मेवारीपूर्वक प्रयोग गर्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुने सन्देश दिन्छन्।

देउवाको राजनीतिक यात्रा र प्रतिष्ठामाथिको प्रश्न

शेरबहादुर देउवा नेपालको राजनीतिमा लामो समय प्रभावशाली भूमिकामा रहेका नेता हुन्। उनी पाँच पटक प्रधानमन्त्री बने र नेपाली कांग्रेसको सभापतिको जिम्मेवारीसमेत सम्हाले। लामो राजनीतिक यात्रामा उनले उच्च पद, राजनीतिक प्रभाव र शक्ति हासिल गरे।

तर राजनीतिक जीवनमा प्राप्त उपलब्धि जोगाइराख्न नेतृत्वले लिने निर्णय, जनताप्रतिको उत्तरदायित्व र सार्वजनिक विश्वास महत्त्वपूर्ण हुन्छन्। कुनै पनि नेताको मूल्याङ्कन पदको उचाइबाट मात्रै नभई उनले देश र नागरिकप्रति निर्वाह गरेको जिम्मेवारीबाट पनि गरिन्छ।

जबराको प्रसङ्ग: उच्च पदपछि पनि विवाद

पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरा नेपालको न्यायपालिकाको सर्वोच्च पदमा पुगेका व्यक्ति हुन्। न्यायपालिकाको नेतृत्वमा पुगेको व्यक्तिबाट निष्पक्षता, पारदर्शिता र संस्थागत मर्यादाको अपेक्षा गरिन्छ।

उच्च पदमा पुगेपछि पनि सार्वजनिक जिम्मेवारीसँग सम्बन्धित विवादमा मुछिनुपर्ने अवस्था आउँदा त्यसले व्यक्तिको प्रतिष्ठासँगै सम्बन्धित संस्थाप्रतिको जनविश्वासमा समेत असर पार्न सक्छ। त्यसैले सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिका निर्णय र गतिविधि सधैँ जवाफदेहिताको दायरामा रहनुपर्छ।

एआईजीसम्मको यात्रा र त्यसपछि उठ्ने प्रश्न

सशस्त्र प्रहरी बलका पूर्व एआईजी वंशीधर दाहालसँग जोडिएको प्रसङ्गले पनि सार्वजनिक पदमा जिम्मेवारी र जवाफदेहिताको महत्त्वलाई उजागर गर्छ। प्रहरी सङ्गठनमा उच्च पदसम्म पुग्न लामो समयको सेवा, अनुभव र मेहनत आवश्यक पर्छ। तर उच्च पदमा पुगेपछि पनि आचरण र कानुनी जिम्मेवारीप्रति सचेत रहनु उत्तिकै आवश्यक हुन्छ।

उनीसँग सम्बन्धित आरोप, कारबाही तथा सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी छानबिनका विषयमा निष्कर्ष निकाल्दा आधिकारिक विवरण र कानुनी प्रक्रियालाई आधार मान्नुपर्छ। आरोप वा अनुसन्धानलाई अन्तिम रूपमा दोषी ठहर भएको अर्थमा बुझ्नु हुँदैन।

अन्ततः मानिसलाई चाहिने सन्तोष र सदाचार

यी प्रसङ्गले एउटा महत्त्वपूर्ण सामाजिक प्रश्न उठाउँछन्—मानिसले जीवनमा कति हासिल गरेपछि सन्तोष मान्ने?

सम्पत्ति, सत्ता र पद जीवनका उपलब्धि हुन सक्छन्। तर तिनको पछाडि लाग्दा नैतिकता, इमानदारी र सामाजिक उत्तरदायित्वलाई बेवास्ता गरियो भने हासिल गरेका उपलब्धिसमेत जोखिममा पर्न सक्छन्।

जीवनमा सफलता हासिल गर्नु ठूलो कुरा हो, तर त्यो सफलता जोगाइराख्नु अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ। धनले सुविधा दिन सक्छ, पदले शक्ति दिन सक्छ र प्रतिष्ठाले समाजमा पहिचान दिलाउन सक्छ। तर सन्तोष, सदाचार र विश्वासबिना यी उपलब्धिको अर्थ अधुरो रहन्छ।

अन्ततः मानिसको वास्तविक सम्पत्ति उसले कमाएको धन मात्रै होइन, उसले जोगाएको इज्जत, कमाएको विश्वास र समाजमा छोडेको सकारात्मक छाप पनि हो। लोभको सीमा नबुझ्दा जीवनभरको कमाइ गुम्न सक्छ, तर सन्तोष र इमानदारीले मानिसलाई सम्मानित जीवनतर्फ डोर्‍याउन सक्छ।