तेल बजारमा ‘ट्रम्प आतंक’: प्रति ब्यारेल १२० डलर पुग्यो मूल्य, इरान–अमेरिका तनावले युद्धको संकेत

१७ बैशाख, काठमाडौँ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आक्रामक अभिव्यक्ति र इरानमाथिको सम्भावित सैन्य नाकाबन्दीको चेतावनीका कारण विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्यले चार वर्षयताकै रेकर्ड तोडेको छ। बुधबार ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य करिब ११९.७६ डलर प्रति ब्यारेल पुगेको छ, जुन सन् २०२२ को जुन महिनापछिकै उच्चतम स्तर हो ।

‘द गार्जियन’ का अनुसार ट्रम्पले इरानी बन्दरगाहहरूमा सैन्य नाकाबन्दी जारी राख्ने घोषणा गरेपछि तेलको मूल्यमा उछाल आएको हो । इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रमका बारेमा नयाँ सम्झौता नगरेसम्म यो नाकाबन्दी नहट्ने अडान ट्रम्पले लिएका छन् । विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण तेल आपूर्ति मार्ग ‘होर्मुज जलमार्ग’ मा बढ्दो सैन्य उपस्थितिले आपूर्ति शृङ्खला ठप्प हुने त्रास बढाएको छ ।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा एक प्रतीकात्मक तस्बिर साझा गर्दै लेखेका छन्, ‘आँधी आउँदैछ र आउने कुरालाई कसैले रोक्न सक्दैन।’ यसलाई विश्लेषकहरूले इरानमाथि प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीको संकेतका रूपमा लिएका छन् ।

यसैबीच, इरानी संसद्का सभामुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले तेलको मूल्य अझै बढ्ने र चाँडै १४० डलरको कोसेढुङ्गा पार गर्ने दाबी गरेका छन्। उनले ट्रम्पलाई आफ्ना सल्लाहकारहरूले ‘बेकार’ सल्लाह दिएर युद्धतर्फ धकेलिरहेको आरोप लगाए। इरानले अमेरिकी दबाबका सामु नझुक्ने स्पष्ट पारेको छ।

अमेरिकी रक्षा विभागका वरिष्ठ अधिकारी जुल्स डब्लू हस्र्टले बुधबार ‘हाउस आर्मड सर्भिसेज कमिटी’ को सुनुवाइमा सनसनीपूर्ण खुलासा गरेका छन्। हस्र्टका अनुसार पछिल्लो दुई महिनामा मात्रै अमेरिकाले इरानसँगको द्वन्द्वमा २५ अर्ब डलर (करिब ३३ खर्ब नेपाली रुपैयाँ) खर्च गरिसकेको छ। यस खर्चको ठूलो हिस्सा हतियार, अत्याधुनिक क्षेप्यास्त्र र गोला बारुदमा प्रयोग भएको उनले जानकारी दिए।

अमेरिका र इरानबीचको यो बढ्दो तिक्तताले मध्यपूर्व मात्र नभई समग्र विश्व अर्थतन्त्रलाई नै महँगीको नयाँ चक्रमा धकेल्ने जोखिम बढाएको छ। तेलको मूल्यमा भएको यो वृद्धिले ढुवानी र उत्पादन लागत बढाउने हुँदा विकासोन्मुख देशहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने देखिएको छ।