सुपर एल निनोको भयावह असर : विश्वभर ८ लाख ५७ हजार मानिसको ज्यान जान सक्ने अनुमान, भारतमा ५५ हजार जोखिममा

बिरगंज, पर्सा, १७ कार्तिक 

काठमाडौं । जलवायु परिवर्तन र तीव्र तापक्रम वृद्धिका कारण विश्वले गम्भीर जलवायु संकटको सामना गर्नुपर्ने चेतावनी वैज्ञानिकहरूले दिएका छन्। शक्तिशाली ‘सुपर एल निनो’ का कारण सन् २०२७ को मार्चसम्म विश्वभर करिब ८ लाख ५७ हजार मानिसको अतिरिक्त मृत्यु हुन सक्ने नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ।

_{अमेरिकाको युनिभर्सिटी अफ सिकागोअन्तर्गतको क्लाइमेट इम्प्याक्ट ल्याबले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो अनुमानअनुसार सन् २०२६ जुनदेखि २०२७ मार्चसम्म अत्यधिक गर्मीका कारण विश्वभर यति ठूलो संख्यामा मानिसको मृत्यु हुन सक्ने जोखिम छ।}

_{भारतमा मात्रै ५५ हजारभन्दा बढीको मृत्यु हुन सक्ने अनुमान}

_{अनुसन्धानका अनुसार भारतमा सन् २०२६ अक्टोबरदेखि २०२७ मार्चसम्म करिब ५५ हजार अतिरिक्त गर्मीजन्य मृत्यु हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। यो अवधिमा नाइजेरियामा करिब ५६ हजार मानिसको मृत्यु हुन सक्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।}

_{भारतमा यसअघि सेप्टेम्बरमा सार्वजनिक गरिएको अनुमानमा सन् २०२६ सेप्टेम्बरदेखि २०२७ फेब्रुअरीसम्म १५ हजार ८०० अतिरिक्त मृत्यु हुन सक्ने बताइएको थियो। तर पछिल्लो तथ्याङ्क र तापक्रमको अवस्थालाई समेटेर गरिएको नयाँ प्रक्षेपणमा जोखिम उल्लेख्य रूपमा बढाइएको छ।}

_{अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार अगस्ट र सेप्टेम्बरमा अपेक्षाभन्दा बढी तापक्रम वृद्धि भएपछि मृत्युको अनुमानसमेत संशोधन गरिएको हो।}

_{के हो सुपर एल निनो ?}

_{एल निनो प्रशान्त महासागरको मध्य तथा पूर्वी भूमध्यरेखीय क्षेत्रमा समुद्री सतहको तापक्रम सामान्यभन्दा बढी हुँदा विकसित हुने प्राकृतिक जलवायु प्रक्रिया हो।}

_{यसले विश्वव्यापी हावाको बहाव, वर्षा प्रणाली र तापक्रममा परिवर्तन ल्याउन सक्छ। यसको प्रभावले कतै अत्यधिक गर्मी, कतै खडेरी तथा कतै असामान्य वर्षा र बाढीको जोखिम बढ्न सक्छ।}

_{सामान्य एल निनोभन्दा बढी शक्तिशाली अवस्थामा यसको प्रभाव झन् व्यापक हुन सक्छ। यही अवस्थालाई सुपर एल निनो भनिन्छ।}

_{गर्मीबाट सबैभन्दा बढी जोखिममा गरिब तथा विकासशील देश}

_{अनुसन्धानले अत्यधिक गर्मीको असर विशेषगरी कमजोर स्वास्थ्य पूर्वाधार, सीमित शीतलन सुविधा र आर्थिक रूपमा कमजोर जनसंख्या भएका देशमा बढी पर्ने देखाएको छ।}

_{भारत, नाइजेरिया, इन्डोनेसिया, ब्राजिललगायतका देशहरू उच्च जोखिममा रहेको प्रक्षेपण गरिएको छ। अत्यधिक गर्मीले वृद्धवृद्धा, बालबालिका, गर्भवती महिला, दीर्घरोगी तथा खुला स्थानमा काम गर्ने श्रमिकलाई बढी प्रभावित गर्न सक्छ।}

_{समयमै तयारी गरे हजारौँको ज्यान जोगाउन सकिने}

_{वैज्ञानिकहरूले यो प्रक्षेपणलाई निश्चित मृत्युको संख्या नभई तापक्रम, मौसमी पूर्वानुमान र विगतका स्वास्थ्यसम्बन्धी तथ्याङ्कमा आधारित अनुमानका रूपमा बुझ्नुपर्ने बताएका छन्।}

_{उनीहरूले गर्मीसम्बन्धी पूर्वसूचना प्रणाली प्रभावकारी बनाउने, सार्वजनिक स्थानमा शीतलन केन्द्र स्थापना गर्ने, पर्याप्त खानेपानीको व्यवस्था गर्ने तथा बाहिर काम गर्ने श्रमिकलाई सुरक्षित कार्य वातावरण उपलब्ध गराउनुपर्ने सुझाव दिएका छन्।}

_{त्यस्तै, अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थाको क्षमता बढाउने र जोखिममा रहेका समुदायलाई समयमै स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउन सके गर्मीका कारण हुने धेरै मृत्यु रोक्न सकिने अनुसन्धानकर्ताहरूको भनाइ छ।}

_{जलवायु परिवर्तनको असर आगामी वर्षहरूमा अझ गम्भीर हुन सक्ने चेतावनी दिँदै वैज्ञानिकहरूले सरकार तथा सम्बन्धित निकायलाई तत्काल तयारी र दीर्घकालीन जलवायु अनुकूलनका कार्यक्रम अघि बढाउन आग्रह गरेका छन्।}

_{स्रोत : Climate Impact Lab, University of Chicago तथा Down To Earth}