इरानका राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानले केही सर्त पूरा भएमा इरान संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलसँग युद्ध अन्त्य गर्न तयार रहेको बताएका छन्।

इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमले राष्ट्रपति पेजेस्कियानले युरोपेली परिषद्का अध्यक्षसँगको टेलिफोन वार्तामा उक्त अभिव्यक्ति दिएको उल्लेख गरेको छ।  

युद्ध अन्त्य गर्ने पेजेस्कियानको इच्छासँगै भविष्यमा द्वन्द्व पुनः सुरु नहुने ग्यारेन्टी पहिलो सर्त रहेको छ। यसअघि इरानले अमेरिकाको १५–बुँदे शान्ति प्रस्तावको जवाफमा पनि आक्रमण नदोहोरिने ग्यारेन्टी मागेको थियो। यसैबिच अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि ‘दुई वा तीन हप्ताभित्र’ आफ्नो देश इरानविरुद्धको युद्धबाट बाहिरिने संकेत दिएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरुका अनुसार उनले भनेका छन्, ‘मेरो एउटै लक्ष्य थियोः इरानले कुनै हालतमा पनि आणविक हतियार हासिल गर्न नसकोस्, त्यो लक्ष्य प्राप्त भइसकेको छ।’ उनले अगाडि भनेका छन्, ‘हामी इरानमा हाम्रो कामलाई अन्तिम रूप दिइरहेका छौं। सायद दुई हप्ताभित्र वा काम पूरा हुन केहीदिन बढी लाग्न सक्छ, त्यसपछि अमेरिका इरानबाट बाहिरिनेछ।’

साथै ट्रम्पले इरानका सबै कुरा ध्वस्त पार्न चाहेको उल्लेख गर्दै यसभन्दा पहिले सम्झौता पनि हुनसक्ने बताएका छन्। उनलाई अमेरिकामा बढ्दो ग्यासको मूल्य र त्यसलाई घटाउने उनको योजनाबारेको प्रश्नमा राष्ट्रपति ट्रम्ले ‘यसका लागि हामी इरानबाट बाहिर निस्कनु हो र हामी त्यो चाँडै गर्नेछौँ।

गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमा हवाई हमला गरेयता युद्ध जारी छ। बदलामा इरानले इजरायलका साथै अमेरिकी आधार÷अड्डा रहेका खाडीका देशहरूमा पनि आक्रमण गरेका कारण एक महिनाभन्दा बढी समयदेखि मध्यपूर्व द्वन्द्वमय बनेको छ। 

युद्धका कारण हालसम्म चार हजार पाँच सयभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भइसकेको छ जसमा सबैभन्दा बढी इरानी नागरिक रहेका छन्। 

काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी युद्ध झन् तीव्र बन्दै गएको छ। पछिल्लो घटनाक्रममा इरानले दुबई नजिक पूर्ण रूपमा लोड गरिएको कुवेती तेल ट्यांकरमा आक्रमण गरेको छ, जसपछि जहाजमा आगलागी भएको छ। यसैबीच Iइजरायलले इरानविरुद्धको सैन्य अभियान अझै “हप्तौँसम्म” जारी राख्न सक्ने संकेत दिएको छ।

इजरायलको चेतावनी: युद्ध अझै लामो चल्न सक्छ

इजरायली सेनाका प्रवक्ता लेफ्टिनेन्ट कर्नेल नदाव शोशानीले बताएका छन् – इजरायल थप केही हप्तासम्म इरानमाथि आक्रमण जारी राख्न तयार छ। उनका अनुसार, “हामीसँग लक्ष्यहरू छन्, पर्याप्त हतियार (munition) छन्, जनशक्ति छ—अब निर्णय राजनीतिक नेतृत्वको हातमा छ।”

यो प्रतिक्रिया बेन्जामिन नेतान्याहु ले इरानमाथिको आक्रमण “आधा भन्दा बढी पूरा भइसकेको” बताएका बेला आएको हो। उनले स्पष्ट पारेका छन् कि यो मूल्याङ्कन “मिसनको हिसाबले” हो, समयको हिसाबले होइन।

मानवीय क्षति: हजारौँको मृत्यु

एमनेष्टीका अनुसार मार्च २७ सम्म इरानमा कम्तीमा १,९०० मानिसको मृत्यु भइसकेको छ। यसमा मिनाब शहरको एक विद्यालयमा मारिएका कम्तीमा १०० बालबालिका पनि समावेश छन्। तेहरानमा सोमबार भएको आक्रमणपछि घर ध्वस्त हुँदा आफ्ना आफन्त गुमाएका परिवारहरूको पीडा अझै जारी छ।

होर्मुज जलडमरुमा तनाव

युद्धकै बीच होर्मुज जलडमरुमा तनाव बढेको छ। इरानले यस जलमार्गलाई आंशिक रूपमा बन्द गर्दै रणनीतिक दबाब सिर्जना गरेको छ।

तर मलेशियन जहाजहरूलाई भने विशेष अनुमति दिइएको छ। मलेसियाका यातायात मन्त्री एन्थोनी लोकेका अनुसार: “इरानले मलेसियाली जहाजहरूबाट कुनै शुल्क (toll) नलिने स्पष्ट गरेको छ, किनकि हामी मित्र राष्ट्र हौं।”

मलेसियाली कम्पनीहरू—Petronas, Sapura Energy र MISC—का ट्यांकरहरू अहिले सुरक्षित रूपमा पार हुन अनुमति पर्खिरहेका छन्। तर जलमार्गमा धेरै जहाज अड्किएकाले पार हुन समय लाग्ने बताइएको छ।

चयनात्मक अनुमति: ‘मित्र राष्ट्र’लाई मात्रै सहजता

इरानले “शत्रु नभएका” देशहरू—जस्तै थाइल्याण्ड, चीन, पाकिस्तान र भारत—का जहाजहरूलाई सीमित रूपमा आवतजावत गर्न दिएको छ।

त्यसैबीच, इरानी संसदको एक समितिले होर्मुज जलडमरु प्रयोग गर्ने जहाजहरूबाट शुल्क उठाउने प्रस्ताव स्वीकृत गरेको छ। तर अमेरिका, इजरायल र इरानमाथि प्रतिबन्ध लगाउने देशहरूका जहाजहरूलाई प्रवेश नदिने नीति पनि अघि सारिएको छ।

मध्यपूर्व संकट अहिले बहुआयामिक रूप लिँदै गएको छ—

सैन्य आक्रमण तीव्र हुँदै गएको,

ऊर्जा आपूर्ति जोखिममा परेको,

र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मार्गहरू प्रभावित भएका छन्।

इजरायलले युद्ध अझै लामो समयसम्म जारी राख्ने संकेत दिइरहेको अवस्थामा, इरानले पनि रणनीतिक जलमार्ग र ऊर्जा पूर्वाधारलाई दबाबको माध्यम बनाउँदै आएको छ।

यसले आगामी दिनमा क्षेत्रीय मात्र होइन, विश्वव्यापी आर्थिक र सुरक्षा संकट गहिरिन सक्ने संकेत दिएको छ।

आक्रमण कुवेतमा पछिल्ला दिनहरूमा भएका इरानी ड्रोन हमलाहरूको शृङ्खलामा ताजा घटना हो । मार्च महिनाको सुरुवातदेखि नै कुवेत अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पटक-पटक ड्रोन आक्रमण भएका छन् ।

दक्षिण अमेरिकी देश कोलम्बियामा सोमबार भएको एक दर्दनाक सैन्य विमान दुर्घटनाले देश शोकमा डुबेको छ। कोलम्बियाली वायुसेनाको हरक्युलिस C-130 परिवहन विमान उडान भरेको केही मिनेटमै दुर्घटनाग्रस्त हुँदा हालसम्म कम्तीमा ६६ जनाको मृत्यु पुष्टि भएको छ भने धेरै सैनिक अझै बेपत्ता रहेका छन्।

📍 के भएको थियो?

पुटुमायो प्रान्तको प्यूर्टो लेगुइजामोबाट उडेको उक्त विमानमा करिब १२१ जना सवार थिए, जसमा ११० सैनिक र ११ क्रु सदस्य रहेका थिए। टेकअफ गरेलगत्तै प्राविधिक समस्या आएपछि विमान करिब २ किलोमिटर टाढा खसेको प्रारम्भिक जानकारी प्राप्त भएको छ।

💥 विस्फोटले झनै जटिल बनायो उद्धार कार्य

दुर्घटनापछि विमानमा रहेका गोला-बारुद र विस्फोटक पदार्थ पड्किँदा आगलागी र ठूलो विस्फोट भएको थियो। यसका कारण उद्धार कार्य निकै कठिन बनेको छ। घटनास्थलबाट उठेको बाक्लो धुवाँले क्षतिको गम्भीरता प्रष्ट देखिएको छ।

🚑 उद्धार तथा खोजी कार्य जारी

सुरक्षाकर्मीहरूद्वारा हालसम्म दर्जनौं घाइतेको उद्धार गरिएको छ भने बेपत्ता सैनिकहरूको खोजी तीव्र रूपमा जारी छ। मृतकको संख्या अझ बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

🛩️ पुरानो विमानमाथि प्रश्न

दुर्घटनाग्रस्त हरक्युलिस C-130 विमान सन् १९५० को दशकमा निर्माण गरिएको पुरानो मोडल हो, जुन कोलम्बियाले १९६० दशकमा खरिद गरेको थियो। पछिल्लो समय यस्तो पुरानो विमानको प्रयोग र मर्मतसम्भारमा लापरवाही भएको भन्दै आलोचना समेत बढ्दै गएको छ।

⚠️ कारणबारे अनुसन्धान सुरु

वायुसेनाले दुर्घटनाको मुख्य कारणबारे विस्तृत अनुसन्धान सुरु गरेको जनाएको छ। प्रारम्भिक रूपमा प्राविधिक खराबी मुख्य कारण हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।

🙏 यो दुःखद घटनामा ज्यान गुमाउनेप्रति श्रद्धाञ्जली र घाइतेहरूको शीघ्र स्वास्थ्यलाभको कामना।