वीरगन्ज,१२ फागुन । पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ अन्तर्गत वीरगञ्ज महानगरपालिका–९ र १० मा उम्मेदवार रीमा यादवको घरदैलो कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । घरदैलो कार्यक्रममा उम्मेदवार यादवले स्थानीय मतदातासँग प्रत्यक्ष भेटघाट गर्दै जनताको समस्या, सुझाव र अपेक्षा सुन्दै विकासका ठोस प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन्।

आगामी फागुन २१ गते हुने निर्वाचनमा सूर्य चिन्हमा मतदान गरी आफूलाई विजयी गराउन उनले मतदातासँग आग्रह गरिन्। कार्यक्रमका क्रममा स्थानीयले सडक स्तरोन्नति, ढल निकास, खानेपानी, स्वास्थ्य सेवा, विद्यालयको गुणस्तर, रोजगारीका अवसर तथा युवाका लागि खेलकुद पूर्वाधार निर्माण जस्ता आधारभूत आवश्यकतामा ध्यानाकर्षण गराए। उम्मेदवार यादवले ती मागहरूलाई प्राथमिकताका साथ सम्बोधन गर्ने प्रतिबद्धता जनाउँदै भनिन्,“जनताको घरदैलोमै पुगेर समस्या बुझ्नु नै हाम्रो पहिलो कर्तव्य हो। तपाईंहरूको विश्वासले जितेपछि विकासलाई व्यवहारमै उतार्नेछौं।”

कार्यक्रममा स्थानीय बासिन्दाले उम्मेदवार यादव र टोलीलाई फूलमाला तथा खादा लगाएर स्वागत गरेका थिए। धेरै स्थानमा महिलाहरू र युवाहरूको उत्साहजनक सहभागिता देखिएको थियो।

घरदैलो कार्यक्रममा प्रभु हजरा, विजय सरावगी, बिचारी यादव, मनोज कुशवाहा, अजय गुप्ता, अंगद गुप्ता लगायत नेता–कार्यकर्ता तथा समर्थकहरूको उल्लेख्य सहभागिता रहेको थियो

कृष्ण यादव।लामो समयसम्म नेपाली काग्रेस र जनता समाजबादीको बलियो आधार क्षेत्रका रूपमा चिनिँदै आएको पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ फेरि एकपटक तीव्र चुनावी चासोको केन्द्र बनेको छ । कांग्रेसको पुनरागमन, वाम धारभित्रको विभाजन , मधेस दलको बिभाजनले र नयाँ राजनीतिक शक्तिको उदयले यसपटकको प्रतिस्पर्धालाई अघिल्ला चुनावभन्दा फरक र रोचक बनाइदिएको छ ।

इतिहास हेर्दा २०६४ सालदेखि २०७९सालसम्म पर्सा–२मा काग्रेस र जसपाले निरन्तर विजय हासिल गर्दै आएको थियो ।

काग्रेसबाट अजय चौरसिया,राजेन्द्र बहादुर अमात्य फरक- फरक समयमा काग्रेसको विरासत जोगाउँदै आए।त्यसैगरी जसपा नेपालबाट करिमा बेगम र बिमल श्रिवास्तव फरक - फरक निर्वाचनमा बिरासत जोगाँउदै आएका थिए।यस क्षेत्रमा ०७४ र ०७९ सालको निर्वाचनमा गठबन्धनको कारणले एमालेले उम्मेदवारी नदिएपछि काग्रेस र जसपाो सिधै टक्कर हुन्थियो।

 यी लगातारका नतिजाले पर्सा–२लाई काग्रेस र जसपा दुबै पार्टीको ‘आधार किल्ला’का रूपमा स्थापित गरिदिएको थियो । तर २०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा पाँचदलीय गठबन्धनको बलमा काँग्रेसले जित हाथ पार्यो।

२०७४ सालको निर्वाचनमा पाँचदलीय गठबन्धनको बलमा

नेपाली काग्रेसका अजय चौरसियाले २८ हजार४५१ मत ल्याएर जित्दा  जनता समाजबादी नेपालबाट सुरेन्द्र कुर्मीले २२ हजार ४४५ मत ल्याएर दोस्रो स्थानमा रहेका थिए। दुई उम्मेदवारबीचको मतान्तर ६हजार६ मात्र हुनु नै पर्सा–२कति प्रतिस्पर्धात्मक क्षेत्र हो भन्ने प्रमाण हो ।

एमाले : संगठन मजबुत ,जेन्जी पुस्ताकी नयाँ महिला अनुहार , स्वच्छ छवि र तीन वटै स्थानीय तहको प्रमुखमा एमाले बिजय

एमालेले रिमा यादवलाई उम्मेदवार बनाएका छन्।स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ का नतिजाले पनि यस क्षेत्रको राजनीतिक अंकगणित बुझ्न मद्दत गर्छ ।पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ अन्तर्गत तीन वटा स्थानीय तह पर्छन् ।

वीरगन्ज महानगरपालिका, बहुदरमाई नगरपालिका,पर्सागढी नगरपालिका गरि तिनै स्थानीयमा एमालेले नेतृत्व जित्दै आफ्नो परम्परागत पकड अझै बलियो रहेको संकेत दिएको छ ।

तीन वटा स्थानिय तहमा एमालेको मजबुत पकड रहेकोले रिमा यादवलाई जितको करिब देखिएको छ। नतिजाले पर्सा–२ एक दलको पूर्ण नियन्त्रणमा भएकोले राजनीतिक यथार्थ बोकेको क्षेत्र भएको पुष्टि गर्छ ।

आगामी निर्वाचनमा सबै दल एक्लै चुनावी मैदानमा छन् । त्यसैले एमालेले आफ्नो स्थानिय तहको मतलाई प्रत्यक्षमा सुरक्षित राख्न सके एमाले पुनः जितको नजिक पुग्न सक्नेछ । पर्सा–2 को अंकगणितले कुनै एक दलको एकलौटी वर्चस्वभन्दा पनि शक्तिहरूको ध्रुवीकरणले नतिजा निर्धारण गर्ने देखाउँछ । एमालेसँग संगठित र क्याडर मत आधारभूत ठुलो शक्तिका रूपमा छ । काँग्रेस र रावस्पा एमालेभन्दा कमजोर देखिएका छन् ।

कांग्रेस : संगठन मजबुत , उम्मेद्वार बिवादित 

लामो समयदेखि यश क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव कायम राख्दै आएको नेपाली काग्रेस यश पटक भने कमजोर देखिएको स्थानीयहरुको भनाई छ।काग्रेसका उम्मेदवार एवम पुर्वमन्त्री अजय चौरसियालाई घरदैलो अभियानको क्रममा मतदाताले विरोध गरेको र त्यसपछि चुनावी गतिविधि सुस्ताएको चर्चा छ।

नेपाली काग्रेसको उम्मेदवार चौरसियाले यस क्षेत्रको लागि कुनै नयाँ चेहरा होईनन्।उनी ३ पटकका सासंद र दुई पटकका मन्त्री समेत रहेका छन्।पर्सा-२ अन्तर्गत पर्ने ३ वटा स्थानिय तहमा काग्रेस दोस्रो स्थानमा रहेकोले चौरसियाको जित सहज नभएपनि उनी चौथो पटक जित न दाउमा छन्।

चौरसियाले क्षेत्रमा  बिकास र ठोस कार्य नगरेकोले र कहिले देखा नपरेकोले उनको पार्टीको नेता कार्याकर्ता तथा क्षेत्र बासि असंतुष्ट रहेकोले अरु पार्टीको जित सहज रहेको मतदाताहरुले बताउँछन् ।

रास्वपा : युवा उत्साह र नयाँ राजनीतिक आशा तर रास्वपाको संगठन कमजोर र देशव्यापी लहर

२०७९ मा सीमित मत ल्याएको रास्वपाले यसपटक युवा र असन्तुष्ट मतदातालाई आकर्षित गरे ठूला दलका लागि टाउको दुखाइ बन्न सक्ने आँकलन छ ।

रावस्पाले पुर्व वडाअध्यक्ष सुशील साह कानुलाई आफ्नो उम्मेदवार बनाएका छन्।साह स्वच्छ छवि, युवा र लोकप्रिय उम्मेदवार रहेकोले दुईटै दलको लागि टाँउको दुखाई बनेका छन्।

साहको लागि मतदाता संख्यामा आएको वृद्धि पनि निर्णायक बन्ने देखिन्छ ।  पछिल्लो समय हजारौँ नयाँ मतदाता थपिएका छन् । युवा तथा पहिलोपटक मतदान गर्ने मतदाताको सोच, प्राथमिकता र अपेक्षाले परम्परागत दलहरूको रणनीतिमा प्रत्यक्ष असर पार्ने निश्चित रहेकोले साह सहज रुपले बलियो बन्दै गएका छन्।

देश भरि नै रावस्पाको लहर र युवाको पहिलो क्रेजको रुपमा रावस्पा रहेकोले साहको लाई जित कथिन रहेपनि युवाको समर्थन रहेकोले जित हुने आकलन गरेको छ।

चुनाव नजिकिँदै जाँदा अशोक टेमानीमाथि ‘खोक्रा आश्वासन’को आरोप

पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ बाट जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालका उम्मेदवार बनेका अशोक कुमार टेमानीविरुद्ध सिमाक्षेत्रका उद्योगी तथा साना व्यापारीहरूले गम्भीर असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।
पूर्व उद्योग वाणिज्य क्षेत्रका नेतृत्वदायी भूमिकामा रहेर पनि ठोस उपलब्धि हासिल गर्न नसकेको आरोप लगाउँदै केही व्यापारीहरूले अहिलेको चुनावी प्रतिबद्धतालाई “खोक्रो आश्वासन”को संज्ञा दिएका छन्।  उनीहरूको भनाइ छ कि यस्ता विषय पटक–पटक उठाइए पनि नेतृत्व तहबाट परिणाममुखी कदम चालिएन।त्यसैले टेमानीको प्रभाव दिनप्रतिदिन मतदाता बिच प्रभाव  घटदै गएको स्थानीयहरुले बताउछन्।

नेकपा : राजनीतिक अनुभवी , युवामा बलियो पकड र माधव नेपाल निकट

नेपाली कम्युनीष्ट पार्टीको तर्फबाट यस क्षेत्रमा युवा उम्मेदवार मनोज चौधरीले रहेका छन्।
चौधरी पहिलो पटक निर्वाचन लड्दै छन ।
उनि माधव नेपाल निकट छन भने चौधरी जम्मा ५१ वर्षका छन । उनी बिधार्थी काल देखी नै बामपन्थी राजनीतिबाट आफ्नो यात्रा शुरु गरेका हुन ।उनको परिवारिक पृष्ठ भुमि पनि बामपन्थी नै हो ।यस क्षेत्रमा उहाँको जातिको बाहुल्यता रहेको क्षेत्रको रुपमा मानिन्छ।नेपाली कम्युनीष्ट पार्टीका यस क्षेत्रका उम्मेदवार युवा नेता मनोज चौधरी पहिलो पटक चुनावी मैदानमा उत्रिएका छन्।

उनि बिधार्थी काल देखि नै राजनीतिमा होमिएका एउटा सफल नेता पनी हुन । त्यस कारण चौधरीलाई चुनाव जित्नका लागी अलिकता फलामको च्युरा चपाएको जस्तो देखिन्छ।

समग्रमा पर्सा–२ को निर्वाचन अब दुई दलको साधारण प्रतिस्पर्धा मात्र रहेन । पुरानो वर्चस्व जोगाउने प्रयास, नयाँ शक्ति र बदलिँदो मतदाता मनोविज्ञानबीचको टकरावले यो निर्वाचनलाई अर्थपूर्ण बनाएको छ । परिणाम जे आए पनि पर्सा–२ बाट आउने मतादेशले मधेश प्रदेश मात्र होइन, राष्ट्रिय राजनीतिमा समेत स्पष्ट सन्देश दिने निश्चित देखिन्छ ।

२०४६ सालको जनआन्दोलनपछि बहुदलीय प्रजातन्त्र पुनःस्थापना भएदेखि नेपालमा भएका अधिकांश निर्वाचनहरू पूर्ण रूपमा हिंसारहित हुन सकेका छैनन्। सरकारी निकाय तथा अनुगमन संस्थाहरूले निर्वाचनलाई ‘अपेक्षाकृत शान्तिपूर्ण’ भने पनि विभिन्न चरणमा नेता, कार्यकर्ता तथा सर्वसाधारणले ज्यान गुमाएका र घाइते भएका घटनाहरू दोहोरिँदै आएका छन्।

विशेषगरी संविधानसभा निर्वाचनहरूमा उल्लेखनीय हिंसात्मक घटना भएका थिए। २०६४ सालमा सम्पन्न पहिलो संविधानसभा निर्वाचनका क्रममा देशका विभिन्न भागमा भएको झडप, आक्रमण र हिंसात्मक घटनामा कम्तीमा १९ जनाको ज्यान गएको तथ्यांक सार्वजनिक भएको थियो। त्यसैगरी २०७० सालको दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनका क्रममा पनि बम विस्फोट, हत्या प्रयास, धम्की र आक्रमणका घटनाहरू भएका थिए, जसले निर्वाचनको सुरक्षा अवस्थाप्रति गम्भीर प्रश्न उठाएको थियो।

यसपछि सम्पन्न २०७४ र २०७९ सालका तीन तहका निर्वाचनहरू—संघीय, प्रदेश तथा स्थानीय तह—मा पनि हिंसात्मक घटना पूर्ण रूपमा रोक्न सकिएन। ती निर्वाचनका क्रममा विभिन्न स्थानमा झडप, गोली चल्ने, आक्रमण तथा तोडफोडका घटनाहरू भएका थिए। केही घटनामा सर्वसाधारण र राजनीतिक कार्यकर्ताले ज्यान गुमाउनुका साथै धेरै जना घाइते भएका थिए।

मानवअधिकार उल्लंघनका घटनाले पनि निर्वाचनको समयमा असुरक्षा बढ्ने संकेत गरेको छ। अनौपचारिक क्षेत्र सेवा केन्द्र (इन्सेक) को अभिलेखअनुसार निर्वाचन हुने वर्षहरूमा मानवअधिकार उल्लंघनका घटनामा उल्लेखनीय वृद्धि हुने गरेको छ। इन्सेकले निर्वाचनको अवधिमा धम्की, कुटपिट, अवरोध, जबर्जस्ती तथा राजनीतिक दबाबका घटनाहरू बढी हुने गरेको उल्लेख गरेको छ।

यद्यपि, राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगले भने अधिकांश निर्वाचनलाई ‘अपेक्षाकृत शान्तिपूर्ण’ निष्कर्षसहित प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्दै आएको छ। आयोगका प्रवक्ता टीकाराम पोखरेलका अनुसार आयोगको अनुगमन मुख्य रूपमा मतदानको दिनको अवस्था, मतदान केन्द्रको सुरक्षा र मतदान प्रक्रियाको निष्पक्षतामा केन्द्रित हुने भएकाले समग्र निर्वाचन अवधिमा भएका सबै घटनाहरू प्रतिवेदनमा समेटिन नसक्ने अवस्था पनि रहने गरेको छ।

निर्वाचन प्रक्रियामा देखिएको हिंसाको स्वरूप समयसँगै परिवर्तन हुँदै गएको पूर्वप्रमुख निर्वाचन आयुक्त भोजराज पोखरेलले बताएका छन्। उनका अनुसार पछिल्लो समय सामाजिक सञ्जालको प्रयोग, मिथ्या सूचना (फेक न्युज) को प्रसार, आर्थिक प्रभाव र संगठित समूहको संलग्नताले चुनावी हिंसाको स्वरूप थप जटिल बन्दै गएको छ। उनले निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र सुरक्षित बनाउन राज्य संयन्त्र थप सक्रिय र सशक्त हुनुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्।

आगामी निर्वाचनको सन्दर्भमा पनि केही स्थानमा तनावका संकेत देखिएका छन्। विशेषगरी रौतहटलगायतका क्षेत्रमा देखिएको साम्प्रदायिक तनाव, राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको तीव्रता र सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलिन सक्ने मिथ्या सूचनाले सुरक्षा चुनौती थप बढाउने अनुमान गरिएको छ।

यस अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै सुरक्षा निकायहरूले सुरक्षा योजना कडा बनाउने, संवेदनशील क्षेत्रहरूमा निगरानी बढाउने तथा सम्भावित जोखिम न्यूनीकरणका लागि विशेष रणनीति अपनाउने तयारी गरेका छन्। साथै, राज्यले शान्तिपूर्ण निर्वाचन सुनिश्चित गर्न सुरक्षा सतर्कता बढाउनुका साथै मतदातालाई सचेत, जिम्मेवार र संयमित बन्न आग्रह गरेको छ।

विशेषज्ञहरूले लोकतन्त्रको आधारस्तम्भ मानिने निर्वाचनलाई पूर्ण रूपमा हिंसारहित, निष्पक्ष र विश्वसनीय बनाउन राज्य, राजनीतिक दल, सुरक्षा निकाय, नागरिक समाज तथा मतदाता सबैको भूमिका महत्वपूर्ण हुने बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार सचेत नागरिक, जिम्मेवार राजनीतिक व्यवहार र प्रभावकारी सुरक्षा व्यवस्थामार्फत मात्र निर्वाचनलाई पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण बनाउन सकिन्छ।

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) मकवानपुरका संस्थापक सभापति भरतप्रसाद पराजुलीले पार्टी परित्याग गर्दै पुनः नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरेका छन्।

सोमबार सर्लाहीमा आयोजित एक कार्यक्रममा कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले पराजुलीलाई पार्टीमा स्वागत गरेका हुन्। रास्वपामा जानुअघि लामो समयसम्म कांग्रेसमा सक्रिय रहेका पराजुली पुनः पुरानै राजनीतिक घर फर्किएका हुन्।

पराजुली २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा मकवानपुर जिल्ला क्षेत्र नम्बर २ बाट रास्वपाका उम्मेदवार बनेका थिए। उनले पश्चिमी मकवानपुर क्षेत्रमा उल्लेखनीय मत प्राप्त गर्न सफल भए पनि निर्वाचन जित्न भने सकेनन्।

मनहरी गाउँपालिका स्थायी घर भएका पराजुली आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा पनि रास्वपाबाट टिकट पाउने सम्भावना बलियो मानिएको थियो। तर काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन शाहको सचिवालयमा कार्यरत प्रशान्त उप्रेतीले टिकट पाएपछि उनी असन्तुष्ट बनेका थिए।

पार्टी परित्यागको कारणबारे पराजुलीले रास्वपामा रहेर आफूले अपेक्षा गरेअनुसार “सच्चा राजनीति गर्न नसकिने अवस्था” देखिएको बताएका छन्। उनले आफ्नो राजनीतिक सिद्धान्त र विचारअनुसार काम गर्न कांग्रेस उपयुक्त मंच भएको भन्दै पुनः सक्रिय राजनीति गर्ने संकेत गरेका छन्।

उनको कांग्रेस प्रवेशले मकवानपुरको स्थानीय राजनीतिमा नयाँ समीकरण बन्न सक्ने आकलन गरिएको छ। आगामी निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै प्रमुख दलहरूबीच नेताहरूको आवतजावत बढिरहेका बेला पराजुलीको यो निर्णयलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।